Jaloerse hond - onderzoek onder de loep

6 augustus 2015

Kunnen honden jaloers zijn? Bestaat de jaloerse hond? RTL Nieuws bracht recentelijk vrolijk het nieuws (http://www.rtlnieuws.nl/nieuws/opmerkelijk/jaloerse-hond-het-bestaat) dat dit was aangetoond. Na jaren onderzoek nog wel. Ik pak het onderzoek erbij (http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0094597). Het is onderzoek van Harris en Prouvost, gepubliceerd op PLOS ONE. Die jaren van onderzoek zie ik niet terug. Het stond wel mooi overtuigend in het artikel van RTL Nieuws. Een artikel dat aantrekkelijk geschreven is. Net zo aantrekkelijk als wij mensen het vinden om het label “jaloers” op een hond te plakken.

Reacties op een nephond, pompoen of boek

Na het lezen van het onderzoek ben ík echter verre van overtuigd. Het onderzoek aan 36 honden laat verschil zien bij deze honden in hun reacties wanneer hun baas interactie heeft met een nephond, een Halloween pompoen of een boek met pop-up plaatjes en muziek. Dat wel. Maar om daaruit nu te concluderen dat honden jaloers kunnen zijn, vind ik veel te ver gaan.

Wat het onderzoeksteam netjes doet, is dat ze aangeven dat ze proberen om een primordiale vorm van jaloezie aan te tonen zoals deze ook is aangetoond bij baby’s van zes maanden. Het gaat de onderzoekers dus niet om complexe jaloezie zoals dit bij volwassen mensen is aangetoond. RTL Nieuws geeft dit helaas minder netjes aan. Ze stelt onomwonden dat de onderzochte honden de nephonden in het onderzoek “niet konden uitstaan”.

Dat honden net als baby’s reageren op de aanwezigheid van anderen, daar ga ik graag in mee. Natuurlijk! Het zijn sociale en intelligente dieren. Het zou voor (de overleving van) het individu en de soort niet handig zijn dat niet te doen. (Zowel baby’s als honden zijn – al dan niet compleet – afhankelijk van “hun mensen”. Om zorg te ontvangen, moeten ze zich kenbaar maken en zonder die zorg kunnen ze niet. ) Maar om daar nu het label op te plakken van een emotie die voor mensen beladen is. Dat vind ik eng.

Jaloersheid is slecht

Mensen zien jaloersheid immers als slechte eigenschap. Plakt iemand het label jaloers op een hond, dan is de kans groot dat de hond gestraft wordt. Terwijl niet straf, maar vertrouwen geven de oplossing is.

Wat is namelijk het gedrag waar wij als mens graag het label “jaloers” op plakken?  Dat is het weghouden van een ander sociaal wezen bij de baas. Een hond die dit doet, voelt zich bedreigd door dat wezen en onvoldoende veilig. Hij moet leren dat dit onveilige gevoel niet nodig is. Niet gestraft worden omdat hij waardetechnisch “fout” zou zijn.

Nephond interessanter dan boek

Terug naar het onderzoek. Dat toont namelijk geen jaloezie aan. Wel dat honden meer geneigd zijn te reageren op een nephond en een vreemd voorwerp dan op een baas die hardop voorleest uit een gek boek. Niet zo gek. De meeste honden hebben immers meer met (nep)honden en vreemde voorwerpen (mogelijk speelgoed!) dan met een baas die zit te lezen (voor veel honden een signaal om te gaan rusten, de baas is dan saai, er is niets te beleven).

De honden in het onderzoek reageren enkel/het meest op de nephond en daarna op het vreemde voorwerp. Het getoonde gedrag bestaat uit snappen, tussen het object en de eigenaar komen, de eigenaar aanduwen, het voorwerp aanraken/duwen. Daarnaast wordt ook piepen gezien en blaffen. Gedrag dat je op heel veel verschillende manieren kunt verklaren.

Spelgedrag en frustratie?

Zo kan het gedrag van de eigenaar richting de nephond of het vreemde voorwerp voor de onderzochte honden het signaal zijn dat het speeltijd is. Wanneer de hond de wens heeft om daaraan deel te nemen, wordt dit gehinderd. Daardoor kan frustratie ontstaan wat het gedrag verklaart.

Zo ken ik een jachthond die geleerd is andere dieren te negeren. Als zijn baas bij hem is, gaat dat goed. Maar laat deze de hond achter bij een ander om zodoende zelf een dier te kunnen aaien of bewonderen? Dan begint zijn trouwe viervoeter flink te piepen en jengelen. Is de hond dan jaloers op het dier dat aandacht krijgt van zijn baas? Nee, zijn baas heeft dit simpelweg niet geoefend met de hond die daardoor flink in zijn jachtmotivatie schiet en uit frustratie gaat piepen en jengelen.

Angst of bescherming?

Een andere optie is dat het gedrag van de onderzochte honden gemotiveerd is door angst voor nieuwe en onbekende voorwerpen. Of door bescherming van  de eigenaar. De onderzoekers geven aan verbaasd te zijn dat “snappen” zo veel voorkomt. Ze hadden namelijk honden geselecteerd waarvan de eigenaars aangaven dat hun hond niet met agressie zou reageren in nieuwe situaties. Was de onderzoek setting misschien toch raarder, of zwaarder voor de honden dan gedacht?

En zo zijn er nog meer motivaties voor het vertoonde gedrag te bedenken.

De jaloerse hond is wat mij betreft met dit onderzoek dus verre van aangetoond. Wel het belang om als mens voorzichtig te zijn met het plakken van labels op gedrag van anderen. Ze kunnen onze waarneming en ons handelen gevaarlijk kleuren.

Terug naar nieuwsoverzicht