Optillen: top hulp of valkuil?

16 juli 2015

Een klein, jong of kwetsbaar hondje. Moet je dat nu wel of niet optillen als er een lastige situatie aankomt? Het is een vraag die door iedereen anders wordt beantwoord. Hoe denkt de Koninklijke Hondenbescherming er over?

Een kwetsbare hond optillen kan een goed idee zijn, mits je goed kijkt wat er in de situatie gebeurt en aan een aantal dingen denkt. Er zijn twee belangrijke argumenten om een kwetsbare hond op te tillen.

1. Veiligheid bieden

Oscar de Chihuahua werd doodgebeten door de buurhond. Zijn eigenaar had op de hondenschool geleerd dat honden het ‘het beste zelf kunnen uitzoeken’. Op een kwade dag liep Oscar op de stoep voor het huis. Zijn buurhond, een Podenco kruising, kwam voorbij de heg van zijn tuin, zag Oscar en focuste op hem. Oscar nam dit waar en sprong tegen de benen van de baas op terwijl de buurhond aangesneld kwam. Door het advies van de hondenschool liet Oscars baas hem op de grond staan. Oscar werd gegrepen en was op slag dood.

Als hondenbezitter heb je een belangrijke taak. Je moet er voor zorgen dat je hond een goed leven kan leiden. Dat betekent ook: bescherming en een gevoel van veiligheid bieden aan je hond.

Dit kun je op verschillende manieren doen. Door zelf een rustige houding aan te nemen in situaties die je hond lastig vindt bijvoorbeeld. Als je een goede relatie met je hond hebt opgebouwd, zal hij kijken hoe jij op een situatie reageert en zal dit hem beïnvloeden. Daarnaast bied je veiligheid door ongewenste situaties bijtijds aan te zien komen. Je kunt dan bijsturen en zorgen dat het niet tot een mogelijk vervelende situatie komt.

Dat laatste is echter niet altijd mogelijk. Soms is er sprake van een noodsituatie. Dreigt er gevaar voor je hond, jezelf of je omgeving, dan zal je moeten handelen naar je beste vermogen. Het optillen van een kwetsbare hond kan daar zeker bij horen. Bij de Koninklijke Hondenbescherming kennen we helaas veel te veel verhalen van honden die doodgebeten zijn. Soms was dat door de eigenaar van de gebeten hond niet te voorkomen. Soms kon optillen niet omdat dat voor de betrokken eigenaar te veel risico gaf, maar soms was optillen wel een manier geweest om een hond van de dood te redden. Er zijn zelfs eigenaren die zichzelf nog steeds niet hebben vergeven dat ze hun hond niet bijtijds hebben opgetild om te voorkomen dat ze door een andere hond gegrepen werden.

Een jonge hond, een kleine hond, een kwetsbare hond. Zij kunnen het niet ‘zelf oplossen’ als ze risicovol benaderd worden door een grotere hond. Als eigenaar heb je niet alleen het recht om op dat moment je hond op te tillen, het kán ook het beste zijn wat je op zo’n moment kunt doen.

2. Verkeerde leerervaringen voorkomen

Tim de Labradoodle wil de markt niet meer op terwijl zijn baas aan het marktplein woont. Tim’s baas bezocht een hondenschool waar geleerd werd een pup nooit op te tillen. Dan zou deze immers niet leren met situaties om te gaan. Tim’s baas woonde aan de markt en wilde graag alles goed doen. Hij was twee dagen na de eerste cursu dag en een week en twee dagen na de thuiskomst van Tim al op de markt te vinden. Tim moest die markt immers gewoon gaan vinden. Kleine Tim zat midden tussen de drukke kraampjes op de grond. Klein als hij was, werd hij echter over het hoofd gezien door een marktkoopman. Deze reed per ongeluk met een karretje vol fruit over zijn poot, schrok van de gil van Tim en liet in een poging de situatie te redden een kist van de kar op Tim vallen. Vele uren gedragstherapie later, en vele levensmaanden verder gaat het goed met Tim, maar zijn baas kan op marktdagen nog steeds alleen via een omweg - langs de rand van de markt- bij zijn woning komen.

Behalve voor het bieden van veiligheid, kan optillen voor kwetsbare honden ook een manier zijn ze te behoeden voor ongewenste leerervaringen. Ook bij honden zit een ongeluk in een klein hoekje. Beter een ontspannen en relaxte pup vanaf de arm de wereld laten verkennen dan een pup op de grond die een trauma oploopt.

Do’s en don’ts

Bij zo’n jonge hond is het dan wel belangrijk dat je de hond op de arm neemt voordat  hij angstig wordt. Ontspanning is wat je wilt zien en belonen. Dus je zult er op tijd bij moeten zijn. Bovendien leer je na een aantal stappen (en gecontroleerd en dus veilig) de hond ook dat hij op zijn eigen vier poten de wereld kan vertrouwen. Nadenken en met beleid zijn dus cruciaal, naast goed kijken wat de omgeving doet en wat je hond laat zien.

Mensen die keer op keer een angstige hond optillen, zijn keer op keer te laat en zullen hun hond niet helpen om de wereld als veilig te ervaren.

Saartje de Teckel leerde een grote mond opzetten bij het optillen. Saartjes baasjes wilden haar graag in bescherming nemen. Saartje was een erg kleine Teckel en dus kwetsbaar. Maar ze hadden moeite op tijd een situatie in te schatten. Daardoor pakten ze Saartje steeds op het verkeerde moment op. Ze was dan al bang en leerde dat op de arm zijn betekende: flink van je af blaffen en snauwen naar je omgeving, dan verdwijnt alles wat eng is. Of Saartje dat ook had geleerd vanaf de grond, weten we niet. Wel weten we dat voor Saartje het op de arm zijn gekoppeld was aan agressie tonen. Onder de begeleiding van een gedragsdeskundige leerde Saartje zich veilig voelen, zowel op de grond als op de arm. En haar baasjes leerden situaties beter inschatten en daarop eerder inspelen.

Als je besluit je hond op te tillen, doe dit dan dus als hij rustig en ontspannen is; voordat een situatie hem te veel wordt. Haal de hond daarbij indien nodig ook uit de situatie. Een hond op een arm kan zich minder vrij bewegen en kan te interessant zijn voor anderen (mens en hond), wat risicovolle situaties kan opleveren. Als je daar niet alert op bent, help je de hond geen handje, maar de put in.

Mevrouw de Wit tilde haar kleine kruising op omdat er een hond aankwam die in de buurt als vechter bekend stond. Haar hondje bleef daardoor onbeschadigd, maar mevrouw de Wit werd door de hond in haar arm gegrepen en kan als gevolg deze arm niet meer goed gebruiken.

Het is immens moeilijk om in een noodsituatie de goede keus te maken. Niet alleen omdat je in een (nano)seconde) je besluit moet nemen en tot actie moet overgaan. Ook omdat het niet altijd mogelijk is ‘goed te doen’. Voor jezelf kiezen ten koste van je hond kunnen velen van ons niet. Toch is het belangrijk te beseffen dat bijtschade (zeer) ernstig kan zijn. Draai je kwetsbare delen (gezicht, hals, handen) en de opgetilde hond weg van een naderende hond. Vraag als het even kan rustig en duidelijk hulp. Doe dit gericht, dus niet ‘Help’, maar ‘Jij daar met de gele jas, wil jij de eigenaar van deze hond nú gaan halen’.

Optillen: top hulp of valkuil?

Optillen kán dus een goede optie zijn, maar kijk goed naar de situatie. Wat je niet wilt, is een hond creëren die de wereld niet op zijn eigen vier poten aankan. Wat je wel wilt, is voorkomen dat je hond in een situatie terecht komt die hij niet aan kan of die levensbedreigend is. Risico hoort bij het leven, je kunt het niet altijd vermijden. Kun je het echter voorkomen door optillen en is dit veilig voor jezelf, dan kan dat zeker een keuze zijn die legitiem of zelf gewenst is.

Terug naar nieuwsoverzicht