Kan een hond zich schuldig voelen?

31 januari 2014

Hoe vaak horen we niet dat ‘de hond weet dat hij fout zit’. Vaak gaat het dan om een hond die iets ‘gestolen’ heeft, iets gesloopt heeft of in huis heeft geplast. De eigenaar denkt zeker te weten dat zijn hond ‘schuld bekent’ door naar zijn gedrag te kijken. De hond maakt zich klein, loopt weg en heeft een typisch ‘schuldige blik’. Niets is echter minder waar!

Emoties ja, normen en waarden nee

Honden kennen net als wij emoties, maar ze kennen geen normen en waarden. Ze weten dus niet dat ze ‘fout zitten’ en kunnen zich niet schuldig gedragen. Wat de hond laat zien, laat hij zien in reactie op zijn eigenaar. Psycholoog Alexandra Horowitz heeft daarnaar interessant onderzoek gedaan in 2009.

Onderzoek toont aan dat hond geen schuldgevoel kent

Hondeneigenaren moesten in dit onderzoek eerst omschrijven wat hun honden deden waardoor ze zich als ‘schuldig’ leken te gedragen. Hier viel aan op dat de genoemde gedragingen in andere situaties ook voorkwamen: in situaties waarin honden angstig, bezorgd of vriendelijk gedrag toonden.

Vervolgens werd er bij de eigenaren thuis een experiment opgezet. De deelnemende honden waren getraind om alleen iets eetbaars te pakken na toestemming van de eigenaar. Tijdens het experiment werd de hond iets lekkers getoond. Vervolgens gaf de eigenaar de hond instructie dit niet op te eten en vertrok uit de ruimte waar de hond zich bevond.

Hond krijgt voer Volgens protocol van het onderzoek kon er daarna een van twee dingen gedaan worden door de onderzoekers. Het lekkers werd weggehaald door een onderzoeker of de hond werd aangemoedigd het op te eten. Daarna werd de eigenaar teruggeroepen. Net voor deze de ruimte betrad werd de ene keer aangegeven dat de hond het lekkers had gepakt, de andere keer dat de hond het niet had gepakt. De eigenaars mochten hierop reageren als ze anders ook zouden doen. De eigenaar die dacht dat zijn hond ‘braaf’ was geweest, kon deze dus prijzen. De eigenaar die dacht dat zijn hond ‘niet braaf’ was geweest, kon hem daarvoor een standje geven.

Hond reageert op gedrag eigenaar, niet op schuldgevoel

De resultaten van dit slim opgezette onderzoek hebben duidelijk aangetoond dat de honden reageren op het gedrag van hun eigenaar, niet op of ze wel of niet ‘braaf’ zijn geweest. De ‘brave’ honden die niets hebben gedaan, maar wiens eigenaar denkt dat dit wel zo is, tonen het gedrag dat de eigenaar als ‘schuldig’ zou omschrijven. Terwijl ze dus niet ‘schuldig’ zijn.

De onderzoekers omschrijven het getoonde gedrag als angstgedrag en als poging om de relatie met de eigenaar te herstellen.

In situaties waarin de hond ‘zou weten dat hij fout zit’ is dus geen sprake van schuldbesef, maar van een reactie op het gedrag van de eigenaar. Als een eigenaar thuiskomt en iets vindt dat gesloopt is of plas of ontlasting vindt, dan zal deze direct dit laten zien in gezichtsuitdrukking of houding. De hond reageert daarop. Het kan zelfs zo zijn dat de hond na een aantal keren ‘gestraft’ te zijn, al ‘bezorgd’ of ‘angstig’ wordt als er voorspellers van straf in zijn omgeving zijn, zoals gesloopt materiaal, urine of de thuiskomst van de eigenaar.

Plaats je relatie met je hond en zijn welzijn voor je frustratie of ergernis

Dat dit slecht is voor het welzijn van de hond spreekt voor zich. Tijd dus om niet langer de hond als ‘schuldig’ te zien wanneer er iets niet goed gaat in huis, maar om deskundige hulp te zoeken! Dat is beter voor de hond en beter voor de relatie met de hond.

Jack Hussel in gras

Terug naar nieuwsoverzicht